• تاریخ: فروردین ۹, ۱۳۹۷-۷:۴۵
  • شناسه خبر: 70255

گِشته سوز؛ رایج ترین هنر سفالی عطریات سوز در جنوب کشور

گشته سوز یکی از هنرهای سفالی در شرق هرمزگان بوده و سوزاندن گِشته برای معطر کردن لباس،منزل و گازی زار کاربرد بیشتری دارد. ...

به گزارش میناب جنوب، از آنجایی که در استان هرمزگان صنایع دستی بومی از جایگاهی ویژه در فرهنگ و سنت های مردم برخوردار می باشد سفالگری نیز از مهمترین صنایعی است که در روستاهای اطراف میناب از جمله بهمنی، شهوار و حَکمی رواج دارد و تولیدات سفالگران مینابی عمدتاً ظروف سفالی می باشد که رایجترین هنرهایی که برای سوزاندن عطریات کابرد دارد، اسفندسوز در باز و قفسی «گشته سوز» می باشد و این ظروف سفالی بیشتر توسط ساکنین نواحی روستایی مورد استفاده قرار می گیرد.

موادی که درون گشته سوز سوزانده می شود، گِشته نام دارد گِشته نوعی بخور ،سیاه رنگ زغالی شکل بوده که با قراردادن قطعات ذغال گداخته روی آن شروع به سوختن می کند و فضا را با بوی خوش معطر می سازد، دود کردن گشته در فرهنگ مردم هرمزگان به ویژه جزیره نشینان و مردم بومی شهرستان میناب قدمت دیرینه دارد و از آن علاوه بر مراسم خاص ، برای خوشبو کردن محل سکونت و البسه نیز استفاده می شود.

تعریفی که از گشته سوز در لغت نامه دهخدا آمده به معنی مجمری که عطریات را در آن می سوزانند بکار رفته و این بدین معنی بوده که گشته سوز از زمان های دور در کشور ما برای سوزاندن عطریات در منزل، مراسم ها و نذر و نذور ها کاربرد بیشتری داشته است.

گِشته یا در گویش بندری و قشمی ها”گیشته” در زمانهای گذشته دست ساز بود اما امروزه انواع صنعتی آن با اسانس های مختلف در بازار میناب موجود است. برای دود کردن گشته از ابزارهای خاصی شبیه منقل های کوچک استفاده می شد که به آن گشته سوز می گفتند، گشته سوز انواع مختلفی دارد و با گل ساخته می شود، ممکن است گشته سوز فلزی، سفالی و یا حتی چینی هم در بازار موجود باشد اما این روزها با پیشرفت علم انواع گشته سوز برقی نیز به بازار آمده ولی نوع ذغالی آن ، هم عطر و بوی بیشتری دارد و هم در بین ساکنان محلی طرفدار بیشتری دارد.

گِشته سوز یکی از هنرهای سفالی با اصالت فرهنگ و آئین مردمان میناب بوده تا جایی که از گشته و گشته سوز برای رفع چشم زخم و جلوگیری از حسد، و دود گشته برای ضد عفونی کردن منزل برای جلوگیری از ویروس ها و بیماری ها استفاده می شود.

قدیمی های مینابی اگر فردی از اعضای خانواده مریض شود می گویند که این شخص مورد چشم زخم فلان فرد قرار گرفته و با سوزاندن گشته و اسپند در زیر پای فرد مورد نظر گذاشته و اعتقاد بر برطرف شدن بیماری اعضای خانواده از این طریق دارند.

از حسد از نظر باطل باطل” از چشم زخم باطل باطل، از رو زمینی از زیر زمینی باطل باطل، از خودی از غریب باطل باطل یکی از رایجترین اشعاری است که مینابی ها با دود کردن گِشته و اسپند در زیر پا یا دور سر بیمار بکار می برند.

برخی ساکنین قدیمی میناب بر این باورند که اسم شخص چشم شور باید بر روی تکه کاغذ نوشته و همراه گشته سوزانده شود، در پایان گشته مورد نظر بعد از سوزاندن به شکل خاصی تغییر شکل می دهد و از این طریق پی به زن یا مرد بودن فرد چشم شور و حسود می برند و بعد گشته را به پیشانی، دو طرف صورت و مقداری بر زبان،کف دست و پای فرد مریض کشیده و گشته ها را دورتر از منزل می ریزند و اعتثاد دارند فرد خوب می شود.

همچنین درگذشته کابرد دیگری که گِشته داشت به این طریق بود که خانواده ها بعد از شستن وخشک شدن لباسها گِشته را زیر آن می گذاشتند و دود میکردند تاخوشبو شود در آن زمان فقط نوع دست سازش وجود داشت اما الان در بازار انواع مختلف صنعتی در بسته بندیهای متنوع وبوهای مختلفی از کشورهای عربی تولید و وارد می شود.

زنان باتجربه شهرستان قشم و درگهان یکی از سازندگان باتجربه گِشته از نوع دست ساز هستند و تعداد آنها هم هم زیادنیست از نوع صنعتی آن خیلی خوش بوتر بوده و کاربرد بیشتری در بین خانواده های مینابی دارد، زنان امروزی گِشته و گشته سوز را کمتر می شناسند و از آن استفاده می کنند، فرهنگ سوزاندن گشته و ساخت گشته سوز بیشتر در روستاهای میناب رواج داشته تا جایی که سوزاندن گِشته در گازی زار که یکی از شیوه های قدیمی برای پائین آوردن زار”فرد جن زده یا آزاری” کاربرد بیشتری دارد.

گشته سوز در روستای حکمی به دستان تنها هنرمند فعال بنام علی حبیب فخاری و در روستای بهمنی توسط عبدالله رحیمی شهواری ساخته می شود و در قیمت های ۵ هزار تومان در رنگ و شکل های خاص در بازار عرضه می شود.

انتهای پیام/ز

لینک کوتاه:

نام:

ایمیل:

نظر: